Λαμπρινή Μποβιάτσου: Το μάτι του Δημιουργού
"Ο Δάσκαλος κοίταγε μόνο εμένα • διδάσκει τον Δρόμο μόνο σ' εμένα"
Βουδιστική Διδασκαλία
Όταν ο Ρενέ Μαγκρίτ το 1928 ζωγράφισε τον
" Ψεύτικο Καθρέφτη " όπου απεικονιζόταν ένα γιγάντιο ανθρώπινο μάτι, στη θέση της ίριδας τοποθέτησε έναν φωτεινό ουρανό με λευκά σύννεφα, αμφισβητώντας την ανθρώπινη αντίληψη και τη φύση της πραγματικότητας. Ήθελε να υποδηλώσει ότι αυτό που "βλέπουμε" δεν είναι απλώς μια αντανάκλαση του κόσμου αλλά μια υποκειμενική ερμηνεία του μυαλού μας. Ο πίνακας αυτός παίζει ουσιαστικά με τους ρόλους θεατή και παρατηρούμενου, καθώς εμείς κοιτάζουμε το μάτι αλλά ταυτόχρονα νιώθουμε ότι το ίδιο το μάτι μας παρακολουθεί.
Κάτι παρόμοιο συναντάμε και στο μάτι της Λαμπρινής Μποβιάτσου στο έργο της " Καθρέφτης της Ψυχής ". Εκείνη, στην κόρη του ματιού βάζει την αντανάκλαση του προσώπου της με το τεράστιο πράσινο μάτι της να παρατηρεί τον θεατή. Η όραση αποκτά εδώ τον ιερό της χαρακτήρα: ο Θεός - Δημιουργός - Καλλιτέχνης παρατηρεί τον άνθρωπο. Πολλές φορές μάλιστα παρατηρεί τον άνθρωπο που ο ίδιος έχει δημιουργήσει (!).
Η όραση παίζει μεγάλο ρόλο στη ζωγραφική της Λαμπρινής Μποβιάτσου. Το βλέμμα της, έντονο, παρατηρεί τον εαυτό της και τον κόσμο, σε μια προσπάθεια αποτύπωσης της πραγματικής αλλά και πλασματικής της ταυτότητας.
Ο θεατής βλέπει με τα μάτια της ίδιας τη δική της πραγματικότητα που καθρεφτίζεται σε αντικείμενα, σκεύη, τζάμια, καθρέφτες κ.α. Μέσω της απεικόνισης του ματιού, επαναφέρει την αντίληψη της ιερότητας της τέχνης. Το μάτι του καλλιτέχνη μετατρέπεται στο μάτι του Δημιουργού που παρατηρεί το μυστήριο του σύμπαντος σε μια προσπάθεια εύρεσης του εαυτού και του Μεγάλου Όντος που βλέπει τα πάντα.
Τα τεράστια, εκφραστικά, υπνωτικά μάτια της Λαμπρινής Μποβιάτσου διαθέτουν μια αυστηρή και ταυτόχρονα βαθιά διεισδυτική δύναμη, έτσι όπως κοιτάζουν απευθείας τον παρατηρητή. Δεν κοιτάζουν απλώς προς τα έξω, αλλά καθρεφτίζουν μια βαθιά, σχεδόν μελαγχολική αυτοσυνειδησία. Η παραμόρφωση τους δίνει ακόμα μεγαλύτερη ψυχολογική ένταση στο βλέμμα. Οι σκηνές μέσα στην παραμόρφωση της αντανάκλασης ζωγραφίζονται με μεγάλη δεξιοτεχνία, σαν μικρογραφίες, και η αυτοπροσωπογραφία μοιάζει ως επιβεβαίωση της πνευματικής της αξίας.
Είναι φανερό ότι η ζωγράφος επιθυμεί να επικοινωνήσει με τον θεατή, σαν για να μοιραστεί μια εσωτερική ανησυχία, την διάθεση της, κάποιο πάθος που την ταλανίζει, προσωπικές στιγμές μέσα στη γοργή ροή του χρόνου.
Από την άλλη πλευρά, το βλέμμα της παραπέμπει σε ιερή αλληγορία: αντιπροσωπεύει την άγρυπνη συνείδηση, την πνευματική όραση και την πανταχού παρούσα παρουσία του Δημιουργού που παρατηρεί.
Μέσα από το μάτι της καλλιτέχνιδας, ο θεατής ξαναβρίσκει στα πράγματα το μυστήριο που τα διέπει, ενώ ταυτόχρονα αντικρύζει και ο ίδιος το είδωλο του και ίσως και τον πραγματικό του εαυτό στον καθρέφτη.
Η ζωγραφική με λάδι που επιλέγει αυτή τη φορά δίνει στο έργο της μια πνευματική και όχι ενστικτώδη διάσταση, ενώ ταυτόχρονα δείχνει τη δυσαρέσκεια της απέναντι στην τελειότητα της τεχνητής νοημοσύνης. Η ίδια υποστηρίζει ότι όσο πιο πολύ χρησιμοποιούμε το AI, τόσο περισσότερο η ζωγραφική θα μας είναι απαραίτητη. Η σπανιότητα του "χειροποίητου" και η δύναμη της ατέλειας θα επιστρέψει σαν προτεραιότητα. Και αυτό την χαρακτηρίζει ως μια μικρή αλλά σοβαρή και αυθεντική καλλιτεχνική φωνή της σύγχρονης εποχής.
Ήρα Παπαποστόλου
Κριτικός & Ιστορικός τέχνης, μέλος της AICA International
